banner
banner
banner
banner

ΞΑΝΘΗ

ΞΑΝΘΗ

Ταξίδι αναμνήσεων στην Παλιά Πόλη

Το 1830, μάστοροι από την Μακεδονία και την Ήπειρο αναλαμβάνουν να ξαναχτίσουν την παλιά πόλη της Ξάνθης, μετά από δύο σεισμούς τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 1829, με τη δέσμευση να ταιριάξουν αρμονικά τα νέα κτίσματα με την ιδιαίτερη φύση της περιοχής. Για την εποχή της, η πόλη είναι μοντέρνα, ανάμεσα στα πετρόχτιστα αρχοντικά και τα πλακόστρωτα δρομάκια παντρεύεται μια ποικιλία τόσο ξένων, όσο και ντόπιων αρχιτεκτονικών στοιχείων. Οι νεοκλασικές κατοικίες των ευπόρων καπνεμπόρων, χτισμένες σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα, τα ισόγεια μαγαζιά, οι εκκλησίες της τελευταίας Οθωμανικής περιόδου, τα χάνια και οι κατοικίες παραδοσιακής βαλκανικής αρχιτεκτονικής, κάνουν την Παλιά Πόλη ιδιαίτερη και μοναδική, γεγονός που αναγνωρίζεται από την πολιτεία το 1976, με αποτέλεσμα 1.200 κτίσματα να χαρακτηρίσουν διατηρητέα και ο οικισμός ως προστατευόμενος.

Μετά την αποκατάσταση της, η πόλη της Ξάνθης ξαναβρίσκει τους παλιούς της ρυθμούς και ακμάζει κατά τα μέσα του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου , χάρη στην καλλιέργεια και το εμπόριο καπνών, με το οποίο ασχολείται το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Γύρω από κάθε θρησκευτικό χώρο, τις εκκλησίες, τα τζαμιά και τις συναγωγές, κατοικούν και οργανώνουν τις κοινωνίες τους οι Χριστιανοί, οι Μουσουλμάνοι, οι Πομάκοι και οι Εβραίοι της πόλης. Το πολυπολιτισμικό στοιχείο που γεννάται από την συνύπαρξη αυτή, των διαφόρων θρησκειών και εθνικών ομάδων διαμόρφωσε μέσα στα χρόνια και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της Παλιάς Ξάνθης.

Κάθε σπίτι δένει αρμονικά με το περιβάλλον, καθώς κάθε υλικό που χρησιμοποιήθηκε προέρχονταν από εντόπιες πρώτες ύλες, όπως το ξύλο και η πέτρα των γύρω βουνών. Οι μάστορες έβαλαν όλη την τεχνική τους στην κατασκευή των κτισμάτων τους, ώστε να αξιοποιήσουν στο έπακρο τον περιορισμένο χώρο που είχαν τα υλικά της φύσης και το πολύτιμο φως του ήλιου. Οι κάτοικοι συνήθιζαν να περιποιούνται την όψη των σπιτιών τους και των κήπων τους, των οποίων τα παρτέρια στολίζονταν από λουλούδια, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους ακμής της πόλης. Οι αποθήκες και τα σημεία διαλογής του καπνού, βρίσκονταν στο κάμπο, στο σημείο όπου συναντά κανείς σήμερα στη σύγχρονη πόλη της Ξάνθης.

Τα παλαιότερα, παραδοσιακά κτίσματα ακολουθούν στο ισόγειο την φορά του δρόμου, με αποτέλεσμα να έχουν ακανόνιστο σχήμα στο ισόγειο και τετραγωνισμένους ορόφους, με τη βοήθεια ξύλινων προεξοχών. Τα δωμάτια των σπιτιών αυτών ήταν οργανωμένα γύρω από το χαγιάτι, μια κεντρική αίθουσα, μέσω της οποίας επικοινωνούσαν όλα τα δωμάτια. Η προεξοχή του ορόφου σε σχέση με το ισόγειο, και τα μικρά παράθυρα του ισογείου, είχαν ως στόχο τη διαφύλαξη του οικιακού βίου από τους περαστικούς του δρόμου. Καθώς το καπνεμπόριο άκμαζε, η οικονομικά εύρωστη αστική τάξη, αποφάσισε να εισάγει το δυτικό στοιχείο στην αρχιτεκτονική των κτιρίων της, και έτσι συναντάμε αρχοντικά με αυστηρή συμμετρία στην όψη και καθαρές ορθογώνιες γραμμές, τα οποία κτίστηκαν κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Το τούβλο και η πέτρα κάνουν τα κτίσματα ογκώδη, ενώ τα αετώματα, τα περίτεχνα διακοσμητικά από σίδερο και τα επιστύλια προσδίδουν την απαραίτητη λεπτότητα.

Τα στενά λιθόστρωτα καλντερίμια της παλιάς πόλης, ακολούθησαν τις γραμμές των παλιότερων κοινοχρήστων μονοπατιών, η στενότητα των οποίων αντικατόπτριζε τις αληθινές ανθρώπινες σχέσεις των κατοίκων της κάθε συνοικίας και βοηθούσε στην πρόσβαση των άναρχα δομημένων κτισμάτων από τους πεζούς και τις βοϊδάμαξες. Στρωμένα με κυβόλιθους, τα μονοπάτια έχουν την ίδια εσωτερική κλίση, η οποία ήταν απαραίτητη για την απομάκρυνση των υδάτων της βροχής και της λάσπης, ακόμη και μετά από μια δυνατή νεροποντή, αφήνοντας το δρόμο καθαρό για τους πεζούς.

Η Παλιά Πόλη της Ξάνθης αντιπροσωπεύει ένα μοναδικό δείγμα πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς είναι ένας από τους μεγαλύτερους και πιο καλοδιατηρημένους παραδοσιακούς οικισμούς της χώρας. Λόγω της σπανιότητας της αποτελεί κέντρο φιλοξενίας πολλών πολιτιστικών και πολιτισμικών δρώμενων, με σημαντικότερο τις Γιορτές της Παλιάς Πόλης στις αρχές Σεπτεμβρίου, που διοργανώνονται από τοπικούς φορείς και ένα πλήθος λαογραφικών και πολιτιστικών συλλόγων, με σκοπό την προβολή και ενίσχυση του οικισμού.

Related posts