banner
banner
banner
banner
banner

Άμεση Επέμβαση στο Σχολικό Εκφοβισμό

Άμεση Επέμβαση στο Σχολικό Εκφοβισμό

Η ελευθερία και τα δικαιώματα του ανθρώπου είναι έννοιες θεμελιώδεις για την ανθρώπινη ύπαρξη, αλλά όταν χρησιμοποιούνται με λάθος τρόπο, συνήθως, παραβιάζουν και βλάπτουν την ελευθερία και τα δικαιώματα του άλλου ανθρώπου. Μια κακή χρήση της ελευθερίας είναι και η σχολική βία.

Στο σχολικό περιβάλλον πολύ συχνά εκδηλώνονται επιθετικές συμπεριφορές μεταξύ των μαθητών. Ωστόσο κάθε φορά που μαλώνουμε με τους φίλους μας ή που βλέπουμε άλλα παιδιά να
καβγαδίζουν δεν σημαίνει πως έχουμε εκφοβισμό. Η επιθετικότητα, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο, αλλά και οικουμενικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης, δεν αποτελεί πάντα μορφή
εκφοβιστικής συμπεριφοράς- bullying. Σύμφωνα με τον Olweus, αυτό που διαφοροποιεί την εκφοβιστική συμπεριφορά (σχολικό εκφοβισμό) από το «πείραγμα» στο πλαίσιο ενός παιχνιδιού είναι
ότι το «πείραγμα»:
α.) εκδηλώνεται μεταξύ φίλων,
β.) δεν περιλαμβάνει την πρόκληση σωματικού πόνου των άλλων,
γ.) ταυτίζεται με την έννοια του αστεϊσμού,
δ.) και τα δύο μέρη φαίνεται να το απολαμβάνουν.

Βέβαια, όταν το «πείραγμα» συμβαίνει για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να μετατραπεί σε εκφοβισμό εφόσον το παιδί στο οποίο απευθύνεται, αισθανθεί ότι οι πράξεις των άλλων δε θεωρούνται αστείες και δε γίνονται μέσα στα πλαίσια του παιχνιδιού. Για να κατανοήσουμε όμως ένα φαινόμενο πρέπει πρώτα να το ορίσουμε. Και στην περίπτωση του Σχολικού Εκφοβισμού απαιτούνται, σύμφωνα με τη σύγχρονη βιβλιογραφία, τρία βασικά χαρακτηριστικά για την οριοθέτηση του φαινομένου:
i. Στοχευμένη συμπεριφορά
ii. Ανισορροπία δύναμης
iii. Πρόκληση βλάβης των θυμάτων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόσφατα ερευνητικά ευρήματα αποδεικνύουν ότι και ένα μεμονωμένο περιστατικό εκφοβισμού μπορεί να είναι επιβλαβές- όπως στην
περίπτωση του ηλεκτρονικού εκφοβισμού, που το επιβλαβές αναρτημένο υλικό μπορεί να είναι ορατό για
μεγάλη χρονική περίοδο.

Άμεση παρέμβαση σε περίπτωση εκφοβισμού
Η συμπεριφορά των μαθητών έξω από την τάξη είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας αναγνώρισης της σύγκρουσης, καθώς τα περισσότερα περιστατικά παρατηρούνται, όταν οι μαθητές είναι έξω από την τάξη (π.χ. κατά το διάλειμμα, πριν και μετά το σχολείο). Οι εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται να συλλέξουν τις απαραίτητες πληροφορίες για τα περιστατικά συγκρούσεων στο σχολείο, καθώς
και για τους μαθητές που εμπλέκονται συστηματικά σε αυτά, καθώς δεν είναι πάντοτε παρόντες. Παρόλα αυτά η διαπίστωση και
διαχείριση αυτών των περιστατικών αποτελεί κυρίως ευθύνη των εκπαιδευτικών. (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δάφνη ΙΙΙ, 2009)

Σταματάμε τον εκφοβισμό επι τόπου!

Για να σταματήσουν τον εκφοβισμό ακριβώς την χρονική στιγμή που συμβαίνει, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να
ακολουθήσουν τα παρακάτω βήματα (Understanding and Intervening in Bullying Behavior, n.d):: • Να παρέμβουν άμεσα • Να χωρίσουν τα παιδιά που συμμετέχουν • Να βεβαιωθούν ότι το κάθε παιδί είναι ασφαλές

• Να καλύψουν τυχόν άμεσες ιατρικές ή ψυχικές ανάγκες υγείας των παιδιών
• Να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους. Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να καθησυχάσουν τα παιδιά που συμμετέ χουν, συμπεριλαμβανομένων των παρευρισκόμενων.

Επιπρόσθετα, οι εκπαιδευτικοί πρέπει να είναι προσεκτικοί, για να αποφύγουν τα παρακάτω κοινά λάθη (Understanding and Intervening in Bullying Behavior, n. d):

i. Να μην αγνοήσουν τη σύγκρουση («αν σε ξαναχτυπήσει πες το μου», « μη του δίνεις σημασία», «θα το κοιτάξω αργότερα» «σοβαρά; πότε έγινε αυτό; δεν το είδα», «κατά λάθος ήταν. Πάτε να συνεχίσετε το παιχνίδι σας» «Μη μας ενοχλείτε τώρα παιδιά» «Ε!πάνω στο παιχνίδι ήταν. Μπερδευτήκατε και πέσατε.»). Είναι λάθος να νομίζουν οι εκπαιδευτικοί ότι τα παιδιά μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς τη βοήθεια των ενηλίκων.

ii. Να μην πιέζουν τα άλλα παιδιά να πουν δημοσίως αυτό που είδαν.
iii. Να μην ανακρίνουν τα παιδιά που εμπλέκονται στη σύγκρουση μπροστά στους συμμαθητές τους.
iv. Να μην μιλήσουν από κοινού στα παιδιά που εμπλέκονται, αλλά να τους μιλήσουν μόνο ξεχωριστά
v. Να μην πιέσουν τα παιδιά που εμπλέκονται στη σύγκρουση να ζητήσουν συγγνώμη επί τόπου.

Η ομαδική θεραπεία –νουθεσία ( όλοι μαζί στην τάξη και την αυλή την ώρα της πρωινής προσευχής), για τα παιδιά που εκφοβίζουν δεν είναι κατάλληλη, καθότι: • Η ομάδα γίνεται ακροατήριο για τους μαθητές που εκφοβίζουν, ώστε να καυχηθούν για τα κατορθώματά τους.

• Άλλα μέλη της ομάδας μπορεί να χρησιμεύσουν ως αρνητικά πρότυπα το ένα για το άλλο, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και μαθαίνοντας ο ένας από τον άλλο ποιον να εκφοβίσει.
• Η παρατήρηση δεν αφορά στη συμπεριφορά όλων των παιδιών, αλλά σε συγκεκριμένους μαθητές.

Ολοκληρώνοντας, επειδή η αιτιολογία του φαινομένου είναι πολυπαραγοντική, οι λύσεις θα πρέπει να έχουν ολιστικό χαρακτήρα εμπλέκοντας τους εκπαιδευτικούς, την οικογένεια και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι στο σχολικό εκφοβισμό δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι αλλά αρνητικές συνέπειες όχι μόνο στα παιδιά που εκφοβίζονται αλλά και στα παιδιά που εκφοβίζουν καθώς και στα παιδιά που βλέπουν τα περιστατικά επιθετικής συμπεριφοράς να συμβαίνουν γύρω τους (παρατηρητές). Η επιθετικότητα μπορεί να εκφραστεί σε μορφές συμπεριφοράς κοινωνικά αποδεκτές όταν εκδηλώνεται με τη μορφή του θάρρους της γνώμης, της διεκδίκησης και της πρωτοβουλίας. Ας μην ξεχνάμε ότι ο σεβασμός και η κυριαρχία
κερδίζεται αλλά και χάνεται κάθε λεπτό.

Athanasios Kanakis – Psychologist
www.atkanakis.gr

Related posts